Atölye Notları · 12 Mart 2025
Venedik Sıvasının 600 Yıllık Hikayesi
Murat Acar · Kurucu Ustabaşı
On dördüncü yüzyıl Venedik'i, lagünün üzerinde kurulmuş kırılgan bir kenttir. Tuzlu havaya, dalgalanan yer altı suyuna ve sürekli nem değişimine direnecek bir iç mekan yüzeyine ihtiyaç vardır. Yerel ustalar, mermer tozunu söndürülmüş kireçle harmanlayıp ince katmanlar halinde uygulayarak hem dayanıklı hem de mermer parlaklığında bir bitirme bulurlar. Bu reçete kısa sürede Doge sarayının duvarlarından, San Marco çevresindeki tüccar evlerine, oradan da Avrupa aristokrasisinin salonlarına yayılır.
Marmorino veneziano adıyla anılan bu teknik, on altıncı yüzyılda Andrea Palladio'nun kalemiyle Quattro Libri dell'Architettura kitabında ölümsüzleşir. Palladio, mermerin ağırlığını taşıyamayan binalar için söndürülmüş kireç ve mermer tozu karışımının ne denli zarif bir alternatif olduğunu uzun uzadıya anlatır. On sekizinci yüzyıl boyunca Avrupa kraliyet saraylarının vazgeçilmezi haline gelen marmorino, on dokuzuncu yüzyılın sonunda endüstriyel boyaların gelişiyle birlikte gözden düşer; ancak hiç unutulmaz.
Yirminci yüzyılın son çeyreğinde Venedik atölyelerinin küçük bir kısmı, geleneksel reçeteyi yeni bir titizlikle yeniden inşa eder. Söndürme süresi yıllarla ölçülen kireç havuzları, mermer tozunun tane boyutuna göre seçilmiş elek setleri, her ustanın kendi defterindeki katman sırası — tüm bu detaylar modern atölyenin dilinde bir kez daha şekillenir. Bugün Avrupa Birliği koruma yönergeleri, tarihi yapıların restorasyonunda yalnızca geleneksel marmorino reçetelerini kabul ediyor.
Stuccora atölyesi, 2017'de Murat Acar ve Elif Karahasan'ın Accademia di Belle Arti Venezia'da tamamladığı master programıyla bu zincirin İstanbul ucunu örer. Atölyemizde uyguladığımız her marmorino kat, Veneto bölgesindeki sertifikalı bir kalker ocağından gelen söndürülmüş kireçle başlar; ortalama on iki ay dinlendirilen kireç, mermer tozu ve mineral pigmentle birlikte yedi ayrı katmanda mala ile yüzeye nakledilir. Her katman bir öncekinin tamamen kuruması beklenerek uygulanır; toplam süreç bir aksan duvar için yaklaşık iki haftadır.
Müşterilerimiz çoğu zaman “mermerden ne farkı var?” diye sorar. Mermer, soğuk ve mutlak bir yüzeydir; marmorino ise organik. Işık değiştikçe yüzeyin tonu değişir, dokunma sıcaklığı kireçten gelir, sertleşme atmosferden alınan karbondioksitle on yıllar boyunca devam eder. Bu, yaşayan bir yüzeydir.
Altı yüz yıllık bu reçeteyi atölyemizde uygularken, sadece bir teknik değil bir disiplin geleneğini de devrettiğimizi biliyoruz. Hızlı boya katmanlarıyla rekabet eden bir hizmet sunmuyoruz — sabır gerektiren, yedi katmanlık bir sözleşme yazıyoruz. Yüzyılların biriktirdiği bu sözlüğü her duvarda yeniden okuyoruz.